The Iliad, Book 19

Ἠὼς μὲν κροκόπεπλος ἀπ' Ὠκεανοῖο ῥοάων

ὄρνυθ', ἵν' ἀθανάτοισι φόως φέροι ἠδὲ βροτοῖσιν:

ἣ δ' ἐς νῆας ἵκανε θεοῦ πάρα δῶρα φέρουσα.

εὗρε δὲ Πατρόκλῳ περικείμενον ὃν φίλον υἱὸν

κλαίοντα λιγέως: πολέες δ' ἀμφ' αὐτὸν ἑταῖροι 5

μύρονθ': ἣ δ' ἐν τοῖσι παρίστατο δῖα θεάων,

ἔν τ' ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τ' ἔφατ' ἔκ τ' ὀνόμαζε:

τέκνον ἐμὸν τοῦτον μὲν ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ

κεῖσθαι, ἐπεὶ δὴ πρῶτα θεῶν ἰότητι δαμάσθη:

τύνη δ' Ἡφαίστοιο πάρα κλυτὰ τεύχεα δέξο 10

καλὰ μάλ', οἷ' οὔ πώ τις ἀνὴρ ὤμοισι φόρησεν.

ὡς ἄρα φωνήσασα θεὰ κατὰ τεύχε' ἔθηκε

πρόσθεν Ἀχιλλῆος: τὰ δ' ἀνέβραχε δαίδαλα πάντα.

Μυρμιδόνας δ' ἄρα πάντας ἕλε τρόμος, οὐδέ τις ἔτλη

ἄντην εἰσιδέειν, ἀλλ' ἔτρεσαν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς 15

ὡς εἶδ', ὥς μιν μᾶλλον ἔδυ χόλος, ἐν δέ οἱ ὄσσε

δεινὸν ὑπὸ βλεφάρων ὡς εἰ σέλας ἐξεφάανθεν:

τέρπετο δ' ἐν χείρεσσιν ἔχων θεοῦ ἀγλαὰ δῶρα.

αὐτὰρ ἐπεὶ φρεσὶν ᾗσι τετάρπετο δαίδαλα λεύσσων

αὐτίκα μητέρα ἣν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα: 20

μῆτερ ἐμὴ τὰ μὲν ὅπλα θεὸς πόρεν οἷ' ἐπιεικὲς

ἔργ' ἔμεν ἀθανάτων, μὴ δὲ βροτὸν ἄνδρα τελέσσαι.

νῦν δ' ἤτοι μὲν ἐγὼ θωρήξομαι: ἀλλὰ μάλ' αἰνῶς

δείδω μή μοι τόφρα Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν

μυῖαι καδδῦσαι κατὰ χαλκοτύπους ὠτειλὰς 25

εὐλὰς ἐγγείνωνται, ἀεικίσσωσι δὲ νεκρόν,

ἐκ δ' αἰὼν πέφαται, κατὰ δὲ χρόα πάντα σαπήῃ.

τὸν δ' ἠμείβετ' ἔπειτα θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα:

τέκνον μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.

τῷ μὲν ἐγὼ πειρήσω ἀλαλκεῖν ἄγρια φῦλα 30

μυίας, αἵ ῥά τε φῶτας ἀρηϊφάτους κατέδουσιν:

ἤν περ γὰρ κεῖταί γε τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτόν,

αἰεὶ τῷ γ' ἔσται χρὼς ἔμπεδος, ἢ καὶ ἀρείων.

ἀλλὰ σύ γ' εἰς ἀγορὴν καλέσας ἥρωας Ἀχαιοὺς

μῆνιν ἀποειπὼν Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν 35

αἶψα μάλ' ἐς πόλεμον θωρήσσεο, δύσεο δ' ἀλκήν.

ὣς ἄρα φωνήσασα μένος πολυθαρσὲς ἐνῆκε,

Πατρόκλῳ δ' αὖτ' ἀμβροσίην καὶ νέκταρ ἐρυθρὸν

στάξε κατὰ ῥινῶν, ἵνα οἱ χρὼς ἔμπεδος εἴη.

αὐτὰρ ὃ βῆ παρὰ θῖνα θαλάσσης δῖος Ἀχιλλεὺς 40

σμερδαλέα ἰάχων, ὦρσεν δ' ἥρωας Ἀχαιούς.

καί ῥ' οἵ περ τὸ πάρος γε νεῶν ἐν ἀγῶνι μένεσκον

οἵ τε κυβερνῆται καὶ ἔχον οἰήϊα νηῶν

καὶ ταμίαι παρὰ νηυσὶν ἔσαν σίτοιο δοτῆρες,

καὶ μὴν οἳ τότε γ' εἰς ἀγορὴν ἴσαν, οὕνεκ' Ἀχιλλεὺς 45

ἐξεφάνη, δηρὸν δὲ μάχης ἐπέπαυτ' ἀλεγεινῆς.

τὼ δὲ δύω σκάζοντε βάτην Ἄρεος θεράποντε

Τυδεί̈δης τε μενεπτόλεμος καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς

ἔγχει ἐρειδομένω: ἔτι γὰρ ἔχον ἕλκεα λυγρά:

κὰδ δὲ μετὰ πρώτῃ ἀγορῇ ἵζοντο κιόντες. 50

αὐτὰρ ὃ δεύτατος ἦλθεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων

ἕλκος ἔχων: καὶ γὰρ τὸν ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ

οὖτα Κόων Ἀντηνορίδης χαλκήρεϊ δουρί.

αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντες ἀολλίσθησαν Ἀχαιοί,

τοῖσι δ' ἀνιστάμενος μετέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς: 55

Ἀτρεί̈δη ἦ ἄρ τι τόδ' ἀμφοτέροισιν ἄρειον

ἔπλετο σοὶ καὶ ἐμοί, ὅ τε νῶί̈ περ ἀχνυμένω κῆρ

θυμοβόρῳ ἔριδι μενεήναμεν εἵνεκα κούρης;

τὴν ὄφελ' ἐν νήεσσι κατακτάμεν Ἄρτεμις ἰῷ

ἤματι τῷ ὅτ' ἐγὼν ἑλόμην Λυρνησσὸν ὀλέσσας: 60

τώ κ' οὐ τόσσοι Ἀχαιοὶ ὀδὰξ ἕλον ἄσπετον οὖδας

δυσμενέων ὑπὸ χερσὶν ἐμεῦ ἀπομηνίσαντος.

Ἕκτορι μὲν καὶ Τρωσὶ τὸ κέρδιον: αὐτὰρ Ἀχαιοὺς

δηρὸν ἐμῆς καὶ σῆς ἔριδος μνήσεσθαι ὀί̈ω.

ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ 65

θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι φίλον δαμάσαντες ἀνάγκῃ:

νῦν δ' ἤτοι μὲν ἐγὼ παύω χόλον, οὐδέ τί με χρὴ

ἀσκελέως αἰεὶ μενεαινέμεν: ἀλλ' ἄγε θᾶσσον

ὄτρυνον πόλεμον δὲ κάρη κομόωντας Ἀχαιούς,

ὄφρ' ἔτι καὶ Τρώων πειρήσομαι ἀντίον ἐλθὼν 70

αἴ κ' ἐθέλωσ' ἐπὶ νηυσὶν ἰαύειν: ἀλλά τιν' οἴω

ἀσπασίως αὐτῶν γόνυ κάμψειν, ὅς κε φύγῃσι

δηί̈ου ἐκ πολέμοιο ὑπ' ἔγχεος ἡμετέροιο.

ὣς ἔφαθ', οἳ δ' ἐχάρησαν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ

μῆνιν ἀπειπόντος μεγαθύμου Πηλεί̈ωνος. 75

τοῖσι δὲ καὶ μετέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων

αὐτόθεν ἐξ ἕδρης, οὐδ' ἐν μέσσοισιν ἀναστάς:

ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος

ἑσταότος μὲν καλὸν ἀκούειν, οὐδὲ ἔοικεν

ὑββάλλειν: χαλεπὸν γὰρ ἐπισταμένῳ περ ἐόντι. 80

ἀνδρῶν δ' ἐν πολλῷ ὁμάδῳ πῶς κέν τις ἀκούσαι

ἢ εἴποι; βλάβεται δὲ λιγύς περ ἐὼν ἀγορητής.

Πηλεί̈δῃ μὲν ἐγὼν ἐνδείξομαι: αὐτὰρ οἱ ἄλλοι

σύνθεσθ' Ἀργεῖοι, μῦθόν τ' εὖ γνῶτε ἕκαστος.

πολλάκι δή μοι τοῦτον Ἀχαιοὶ μῦθον ἔειπον 85

καί τέ με νεικείεσκον: ἐγὼ δ' οὐκ αἴτιός εἰμι,

ἀλλὰ Ζεὺς καὶ Μοῖρα καὶ ἠεροφοῖτις Ἐρινύς,

οἵ τέ μοι εἰν ἀγορῇ φρεσὶν ἔμβαλον ἄγριον ἄτην,

ἤματι τῷ ὅτ' Ἀχιλλῆος γέρας αὐτὸς ἀπηύρων.

ἀλλὰ τί κεν ῥέξαιμι; θεὸς διὰ πάντα τελευτᾷ. 90

πρέσβα Διὸς θυγάτηρ Ἄτη, ἣ πάντας ἀᾶται,

οὐλομένη: τῇ μέν θ' ἁπαλοὶ πόδες: οὐ γὰρ ἐπ' οὔδει

πίλναται, ἀλλ' ἄρα ἥ γε κατ' ἀνδρῶν κράατα βαίνει

βλάπτουσ' ἀνθρώπους: κατὰ δ' οὖν ἕτερόν γε πέδησε.

καὶ γὰρ δή νύ ποτε Ζεὺς ἄσατο, τόν περ ἄριστον 95

ἀνδρῶν ἠδὲ θεῶν φασ' ἔμμεναι: ἀλλ' ἄρα καὶ τὸν

Ἥρη θῆλυς ἐοῦσα δολοφροσύνῃς ἀπάτησεν,

ἤματι τῷ ὅτ' ἔμελλε βίην Ἡρακληείην

Ἀλκμήνη τέξεσθαι ἐϋστεφάνῳ ἐνὶ Θήβῃ.

ἤτοι ὅ γ' εὐχόμενος μετέφη πάντεσσι θεοῖσι: 100

κέκλυτέ μευ πάντές τε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι,

ὄφρ' εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγει.

σήμερον ἄνδρα φόως δὲ μογοστόκος Εἰλείθυια

ἐκφανεῖ, ὃς πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξει,

τῶν ἀνδρῶν γενεῆς οἵ θ' αἵματος ἐξ ἐμεῦ εἰσί. 105

τὸν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη:

ψευστήσεις, οὐδ' αὖτε τέλος μύθῳ ἐπιθήσεις.

εἰ δ' ἄγε νῦν μοι ὄμοσσον Ὀλύμπιε καρτερὸν ὅρκον,

ἦ μὲν τὸν πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξειν

ὅς κεν ἐπ' ἤματι τῷδε πέσῃ μετὰ ποσσὶ γυναικὸς 110

τῶν ἀνδρῶν οἳ σῆς ἐξ αἵματός εἰσι γενέθλης.

ὣς ἔφατο: Ζεὺς δ' οὔ τι δολοφροσύνην ἐνόησεν,

ἀλλ' ὄμοσεν μέγαν ὅρκον, ἔπειτα δὲ πολλὸν ἀάσθη.

Ἥρη δ' ἀί̈ξασα λίπεν ῥίον Οὐλύμποιο,

καρπαλίμως δ' ἵκετ' Ἄργος Ἀχαιικόν, ἔνθ' ἄρα ᾔδη 115

ἰφθίμην ἄλοχον Σθενέλου Περσηϊάδαο.

ἣ δ' ἐκύει φίλον υἱόν, ὃ δ' ἕβδομος ἑστήκει μείς:

ἐκ δ' ἄγαγε πρὸ φόως δὲ καὶ ἠλιτόμηνον ἐόντα,

Ἀλκμήνης δ' ἀπέπαυσε τόκον, σχέθε δ' Εἰλειθυίας.

αὐτὴ δ' ἀγγελέουσα Δία Κρονίωνα προσηύδα: 120

Ζεῦ πάτερ ἀργικέραυνε ἔπος τί τοι ἐν φρεσὶ θήσω:

ἤδη ἀνὴρ γέγον' ἐσθλὸς ὃς Ἀργείοισιν ἀνάξει

Εὐρυσθεὺς Σθενέλοιο πάϊς Περσηϊάδαο

σὸν γένος: οὔ οἱ ἀεικὲς ἀνασσέμεν Ἀργείοισιν.

ὣς φάτο, τὸν δ' ἄχος ὀξὺ κατὰ φρένα τύψε βαθεῖαν: 125

αὐτίκα δ' εἷλ' Ἄτην κεφαλῆς λιπαροπλοκάμοιο

χωόμενος φρεσὶν ᾗσι, καὶ ὤμοσε καρτερὸν ὅρκον

μή ποτ' ἐς Οὔλυμπόν τε καὶ οὐρανὸν ἀστερόεντα

αὖτις ἐλεύσεσθαι Ἄτην, ἣ πάντας ἀᾶται.

ὣς εἰπὼν ἔρριψεν ἀπ' οὐρανοῦ ἀστερόεντος 130

χειρὶ περιστρέψας: τάχα δ' ἵκετο ἔργ' ἀνθρώπων.

τὴν αἰεὶ στενάχεσχ' ὅθ' ἑὸν φίλον υἱὸν ὁρῷτο

ἔργον ἀεικὲς ἔχοντα ὑπ' Εὐρυσθῆος ἀέθλων.

ὣς καὶ ἐγών, ὅτε δ' αὖτε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ

Ἀργείους ὀλέκεσκεν ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσιν, 135

οὐ δυνάμην λελαθέσθ' Ἄτης ᾗ πρῶτον ἀάσθην.

ἀλλ' ἐπεὶ ἀασάμην καί μευ φρένας ἐξέλετο Ζεύς,

ἂψ ἐθέλω ἀρέσαι, δόμεναί τ' ἀπερείσι' ἄποινα:

ἀλλ' ὄρσευ πόλεμον δὲ καὶ ἄλλους ὄρνυθι λαούς.

δῶρα δ' ἐγὼν ὅδε πάντα παρασχέμεν ὅσσά τοι ἐλθὼν 140

χθιζὸς ἐνὶ κλισίῃσιν ὑπέσχετο δῖος Ὀδυσσεύς.

εἰ δ' ἐθέλεις, ἐπίμεινον ἐπειγόμενός περ Ἄρηος,

δῶρα δέ τοι θεράποντες ἐμῆς παρὰ νηὸς ἑλόντες

οἴσουσ', ὄφρα ἴδηαι ὅ τοι μενοεικέα δώσω.

τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς: 145

Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον

δῶρα μὲν αἴ κ' ἐθέλῃσθα παρασχέμεν, ὡς ἐπιεικές,

ἤ τ' ἐχέμεν παρὰ σοί: νῦν δὲ μνησώμεθα χάρμης

αἶψα μάλ': οὐ γὰρ χρὴ κλοτοπεύειν ἐνθάδ' ἐόντας

οὐδὲ διατρίβειν: ἔτι γὰρ μέγα ἔργον ἄρεκτον: 150

ὥς κέ τις αὖτ' Ἀχιλῆα μετὰ πρώτοισιν ἴδηται

ἔγχεϊ χαλκείῳ Τρώων ὀλέκοντα φάλαγγας.

ὧδέ τις ὑμείων μεμνημένος ἀνδρὶ μαχέσθω.

τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς:

μὴ δ' οὕτως, ἀγαθός περ ἐών, θεοείκελ' Ἀχιλλεῦ 155

νήστιας ὄτρυνε προτὶ Ἴλιον υἷας Ἀχαιῶν

Τρωσὶ μαχησομένους, ἐπεὶ οὐκ ὀλίγον χρόνον ἔσται

φύλοπις, εὖτ' ἂν πρῶτον ὁμιλήσωσι φάλαγγες

ἀνδρῶν, ἐν δὲ θεὸς πνεύσῃ μένος ἀμφοτέροισιν.

ἀλλὰ πάσασθαι ἄνωχθι θοῇς ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιοὺς 160

σίτου καὶ οἴνοιο: τὸ γὰρ μένος ἐστὶ καὶ ἀλκή.

οὐ γὰρ ἀνὴρ πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα

ἄκμηνος σίτοιο δυνήσεται ἄντα μάχεσθαι:

εἴ περ γὰρ θυμῷ γε μενοινάᾳ πολεμίζειν,

ἀλλά τε λάθρῃ γυῖα βαρύνεται, ἠδὲ κιχάνει 165

δίψά τε καὶ λιμός, βλάβεται δέ τε γούνατ' ἰόντι.

ὃς δέ κ' ἀνὴρ οἴνοιο κορεσσάμενος καὶ ἐδωδῆς

ἀνδράσι δυσμενέεσσι πανημέριος πολεμίζῃ,

θαρσαλέον νύ οἱ ἦτορ ἐνὶ φρεσίν, οὐδέ τι γυῖα

πρὶν κάμνει πρὶν πάντας ἐρωῆσαι πολέμοιο. 170

ἀλλ' ἄγε λαὸν μὲν σκέδασον καὶ δεῖπνον ἄνωχθι

ὅπλεσθαι: τὰ δὲ δῶρα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων

οἰσέτω ἐς μέσσην ἀγορήν, ἵνα πάντες Ἀχαιοὶ

ὀφθαλμοῖσιν ἴδωσι, σὺ δὲ φρεσὶ σῇσιν ἰανθῇς.

ὀμνυέτω δέ τοι ὅρκον ἐν Ἀργείοισιν ἀναστὰς 175

μή ποτε τῆς εὐνῆς ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι:

ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἤ τ' ἀνδρῶν ἤ τε γυναικῶν:

καὶ δὲ σοὶ αὐτῷ θυμὸς ἐνὶ φρεσὶν ἵλαος ἔστω.

αὐτὰρ ἔπειτά σε δαιτὶ ἐνὶ κλισίῃς ἀρεσάσθω

πιείρῃ, ἵνα μή τι δίκης ἐπιδευὲς ἔχῃσθα. 180

Ἀτρεί̈δη σὺ δ' ἔπειτα δικαιότερος καὶ ἐπ' ἄλλῳ

ἔσσεαι. οὐ μὲν γάρ τι νεμεσσητὸν βασιλῆα

ἄνδρ' ἀπαρέσσασθαι ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.

τὸν δ' αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων:

χαίρω σεῦ Λαερτιάδη τὸν μῦθον ἀκούσας: 185

ἐν μοίρῃ γὰρ πάντα διίκεο καὶ κατέλεξας.

ταῦτα δ' ἐγὼν ἐθέλω ὀμόσαι, κέλεται δέ με θυμός,

οὐδ' ἐπιορκήσω πρὸς δαίμονος. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς

μιμνέτω αὐτόθι τεῖος ἐπειγόμενός περ Ἄρηος:

μίμνετε δ' ἄλλοι πάντες ἀολλέες, ὄφρά κε δῶρα 190

ἐκ κλισίης ἔλθῃσι καὶ ὅρκια πιστὰ τάμωμεν.

σοὶ δ' αὐτῷ τόδ' ἐγὼν ἐπιτέλλομαι ἠδὲ κελεύω:

κρινάμενος κούρητας ἀριστῆας Παναχαιῶν

δῶρα ἐμῆς παρὰ νηὸς ἐνεικέμεν, ὅσσ' Ἀχιλῆϊ

χθιζὸν ὑπέστημεν δώσειν, ἀγέμεν τε γυναῖκας. 195

Ταλθύβιος δέ μοι ὦκα κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν

κάπρον ἑτοιμασάτω ταμέειν Διί τ' Ἠελίῳ τε.

τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:

Ἀτρεί̈δη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον

ἄλλοτέ περ καὶ μᾶλλον ὀφέλλετε ταῦτα πένεσθαι, 200

ὁππότε τις μεταπαυσωλὴ πολέμοιο γένηται

καὶ μένος οὐ τόσον ᾖσιν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσι.

νῦν δ' οἳ μὲν κέαται δεδαϊγμένοι, οὓς ἐδάμασσεν

Ἕκτωρ Πριαμίδης, ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν,

ὑμεῖς δ' ἐς βρωτὺν ὀτρύνετον: ἦ τ' ἂν ἔγωγε 205

νῦν μὲν ἀνώγοιμι πτολεμίζειν υἷας Ἀχαιῶν

νήστιας ἀκμήνους, ἅμα δ' ἠελίῳ καταδύντι

τεύξεσθαι μέγα δόρπον, ἐπὴν τεισαίμεθα λώβην.

πρὶν δ' οὔ πως ἂν ἔμοιγε φίλον κατὰ λαιμὸν ἰείη

οὐ πόσις οὐδὲ βρῶσις ἑταίρου τεθνηῶτος 210

ὅς μοι ἐνὶ κλισίῃ δεδαϊγμένος ὀξέϊ χαλκῷ

κεῖται ἀνὰ πρόθυρον τετραμμένος, ἀμφὶ δ' ἑταῖροι

μύρονται: τό μοι οὔ τι μετὰ φρεσὶ ταῦτα μέμηλεν,

ἀλλὰ φόνος τε καὶ αἷμα καὶ ἀργαλέος στόνος ἀνδρῶν.

τὸν δ' ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς: 215

ὦ Ἀχιλεῦ Πηλῆος υἱὲ μέγα φέρτατ' Ἀχαιῶν,

κρείσσων εἰς ἐμέθεν καὶ φέρτερος οὐκ ὀλίγον περ

ἔγχει, ἐγὼ δέ κε σεῖο νοήματί γε προβαλοίμην

πολλόν, ἐπεὶ πρότερος γενόμην καὶ πλείονα οἶδα.

τώ τοι ἐπιτλήτω κραδίη μύθοισιν ἐμοῖσιν. 220

αἶψά τε φυλόπιδος πέλεται κόρος ἀνθρώποισιν,

ἧς τε πλείστην μὲν καλάμην χθονὶ χαλκὸς ἔχευεν,

ἄμητος δ' ὀλίγιστος, ἐπὴν κλίνῃσι τάλαντα

Ζεύς, ὅς τ' ἀνθρώπων ταμίης πολέμοιο τέτυκται.

γαστέρι δ' οὔ πως ἔστι νέκυν πενθῆσαι Ἀχαιούς: 225

λίην γὰρ πολλοὶ καὶ ἐπήτριμοι ἤματα πάντα

πίπτουσιν: πότε κέν τις ἀναπνεύσειε πόνοιο;

ἀλλὰ χρὴ τὸν μὲν καταθάπτειν ὅς κε θάνῃσι

νηλέα θυμὸν ἔχοντας ἐπ' ἤματι δακρύσαντας:

ὅσσοι δ' ἂν πολέμοιο περὶ στυγεροῖο λίπωνται 230

μεμνῆσθαι πόσιος καὶ ἐδητύος, ὄφρ' ἔτι μᾶλλον

ἀνδράσι δυσμενέεσσι μαχώμεθα νωλεμὲς αἰεὶ

ἑσσάμενοι χροὶ̈ χαλκὸν ἀτειρέα. μηδέ τις ἄλλην

λαῶν ὀτρυντὺν ποτιδέγμενος ἰσχαναάσθω:

ἥδε γὰρ ὀτρυντὺς κακὸν ἔσσεται ὅς κε λίπηται 235

νηυσὶν ἐπ' Ἀργείων: ἀλλ' ἀθρόοι ὁρμηθέντες

Τρωσὶν ἐφ' ἱπποδάμοισιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.

ἦ, καὶ Νέστορος υἷας ὀπάσσατο κυδαλίμοιο

Φυλεί̈δην τε Μέγητα Θόαντά τε Μηριόνην τε

καὶ Κρειοντιάδην Λυκομήδεα καὶ Μελάνιππον: 240

βὰν δ' ἴμεν ἐς κλισίην Ἀγαμέμνονος Ἀτρεί̈δαο.

αὐτίκ' ἔπειθ' ἅμα μῦθος ἔην, τετέλεστο δὲ ἔργον:

ἑπτὰ μὲν ἐκ κλισίης τρίποδας φέρον, οὕς οἱ ὑπέστη,

αἴθωνας δὲ λέβητας ἐείκοσι, δώδεκα δ' ἵππους:

ἐκ δ' ἄγον αἶψα γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας 245

ἕπτ', ἀτὰρ ὀγδοάτην Βρισηί̈δα καλλιπάρῃον.

χρυσοῦ δὲ στήσας Ὀδυσεὺς δέκα πάντα τάλαντα

ἦρχ', ἅμα δ' ἄλλοι δῶρα φέρον κούρητες Ἀχαιῶν.

καὶ τὰ μὲν ἐν μέσσῃ ἀγορῇ θέσαν, ἂν δ' Ἀγαμέμνων

ἵστατο: Ταλθύβιος δὲ θεῷ ἐναλίγκιος αὐδὴν 250

κάπρον ἔχων ἐν χερσὶ παρίστατο ποιμένι λαῶν.

Ἀτρεί̈δης δὲ ἐρυσσάμενος χείρεσσι μάχαιραν,

ἥ οἱ πὰρ ξίφεος μέγα κουλεὸν αἰὲν ἄωρτο,

κάπρου ἀπὸ τρίχας ἀρξάμενος Διὶ χεῖρας ἀνασχὼν

εὔχετο: τοὶ δ' ἄρα πάντες ἐπ' αὐτόφιν εἵατο σιγῇ 255

Ἀργεῖοι κατὰ μοῖραν ἀκούοντες βασιλῆος.

εὐξάμενος δ' ἄρα εἶπεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν:

ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος

Γῆ τε καὶ Ἠέλιος καὶ Ἐρινύες, αἵ θ' ὑπὸ γαῖαν

ἀνθρώπους τίνυνται, ὅτις κ' ἐπίορκον ὀμόσσῃ, 260

μὴ μὲν ἐγὼ κούρῃ Βρισηί̈δι χεῖρ' ἐπένεικα,

οὔτ' εὐνῆς πρόφασιν κεχρημένος οὔτέ τευ ἄλλου.

ἀλλ' ἔμεν' ἀπροτίμαστος ἐνὶ κλισίῃσιν ἐμῇσιν.

εἰ δέ τι τῶνδ' ἐπίορκον ἐμοὶ θεοὶ ἄλγεα δοῖεν

πολλὰ μάλ', ὅσσα διδοῦσιν ὅτίς σφ' ἀλίτηται ὀμόσσας. 265

ἦ, καὶ ἀπὸ στόμαχον κάπρου τάμε νηλέϊ χαλκῷ.

τὸν μὲν Ταλθύβιος πολιῆς ἁλὸς ἐς μέγα λαῖτμα

ῥῖψ' ἐπιδινήσας βόσιν ἰχθύσιν: αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς

ἀνστὰς Ἀργείοισι φιλοπτολέμοισι μετηύδα:

Ζεῦ πάτερ ἦ μεγάλας ἄτας ἄνδρεσσι διδοῖσθα: 270

οὐκ ἂν δή ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσιν

Ἀτρεί̈δης ὤρινε διαμπερές, οὐδέ κε κούρην

ἦγεν ἐμεῦ ἀέκοντος ἀμήχανος: ἀλλά ποθι Ζεὺς

ἤθελ' Ἀχαιοῖσιν θάνατον πολέεσσι γενέσθαι.

νῦν δ' ἔρχεσθ' ἐπὶ δεῖπνον, ἵνα ξυνάγωμεν Ἄρηα. 275

ὣς ἄρ' ἐφώνησεν, λῦσεν δ' ἀγορὴν αἰψηρήν.

οἳ μὲν ἄρ' ἐσκίδναντο ἑὴν ἐπὶ νῆα ἕκαστος,

δῶρα δὲ Μυρμιδόνες μεγαλήτορες ἀμφεπένοντο,

βὰν δ' ἐπὶ νῆα φέροντες Ἀχιλλῆος θείοιο.

καὶ τὰ μὲν ἐν κλισίῃσι θέσαν, κάθισαν δὲ γυναῖκας, 280

ἵππους δ' εἰς ἀγέλην ἔλασαν θεράποντες ἀγαυοί.

Βρισηὶ̈ς δ' ἄρ' ἔπειτ' ἰκέλη χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ

ὡς ἴδε Πάτροκλον δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,

ἀμφ' αὐτῷ χυμένη λίγ' ἐκώκυε, χερσὶ δ' ἄμυσσε

στήθεά τ' ἠδ' ἁπαλὴν δειρὴν ἰδὲ καλὰ πρόσωπα. 285

εἶπε δ' ἄρα κλαίουσα γυνὴ ἐϊκυῖα θεῇσι:

Πάτροκλέ μοι δειλῇ πλεῖστον κεχαρισμένε θυμῷ

ζωὸν μέν σε ἔλειπον ἐγὼ κλισίηθεν ἰοῦσα,

νῦν δέ σε τεθνηῶτα κιχάνομαι ὄρχαμε λαῶν

ἂψ ἀνιοῦσ': ὥς μοι δέχεται κακὸν ἐκ κακοῦ αἰεί. 290

ἄνδρα μὲν ᾧ ἔδοσάν με πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ

εἶδον πρὸ πτόλιος δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,

τρεῖς τε κασιγνήτους, τούς μοι μία γείνατο μήτηρ,

κηδείους, οἳ πάντες ὀλέθριον ἦμαρ ἐπέσπον.

οὐδὲ μὲν οὐδέ μ' ἔασκες, ὅτ' ἄνδρ' ἐμὸν ὠκὺς Ἀχιλλεὺς 295

ἔκτεινεν, πέρσεν δὲ πόλιν θείοιο Μύνητος,

κλαίειν, ἀλλά μ' ἔφασκες Ἀχιλλῆος θείοιο

κουριδίην ἄλοχον θήσειν, ἄξειν τ' ἐνὶ νηυσὶν

ἐς Φθίην, δαίσειν δὲ γάμον μετὰ Μυρμιδόνεσσι.

τώ σ' ἄμοτον κλαίω τεθνηότα μείλιχον αἰεί. 300

ὣς ἔφατο κλαίουσ', ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες

Πάτροκλον πρόφασιν, σφῶν δ' αὐτῶν κήδε' ἑκάστη.

αὐτὸν δ' ἀμφὶ γέροντες Ἀχαιῶν ἠγερέθοντο

λισσόμενοι δειπνῆσαι: ὃ δ' ἠρνεῖτο στεναχίζων:

λίσσομαι, εἴ τις ἔμοιγε φίλων ἐπιπείθεθ' ἑταίρων, 305

μή με πρὶν σίτοιο κελεύετε μηδὲ ποτῆτος

ἄσασθαι φίλον ἦτορ, ἐπεί μ' ἄχος αἰνὸν ἱκάνει:

δύντα δ' ἐς ἠέλιον μενέω καὶ τλήσομαι ἔμπης.

ὣς εἰπὼν ἄλλους μὲν ἀπεσκέδασεν βασιλῆας,

δοιὼ δ' Ἀτρεί̈δα μενέτην καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς 310

Νέστωρ Ἰδομενεύς τε γέρων θ' ἱππηλάτα Φοῖνιξ

τέρποντες πυκινῶς ἀκαχήμενον: οὐδέ τι θυμῷ

τέρπετο, πρὶν πολέμου στόμα δύμεναι αἱματόεντος.

μνησάμενος δ' ἁδινῶς ἀνενείκατο φώνησέν τε:

ἦ ῥά νύ μοί ποτε καὶ σὺ δυσάμμορε φίλταθ' ἑταίρων 315

αὐτὸς ἐνὶ κλισίῃ λαρὸν παρὰ δεῖπνον ἔθηκας

αἶψα καὶ ὀτραλέως, ὁπότε σπερχοίατ' Ἀχαιοὶ

Τρωσὶν ἐφ' ἱπποδάμοισι φέρειν πολύδακρυν Ἄρηα.

νῦν δὲ σὺ μὲν κεῖσαι δεδαϊγμένος, αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ

ἄκμηνον πόσιος καὶ ἐδητύος ἔνδον ἐόντων 320

σῇ ποθῇ: οὐ μὲν γάρ τι κακώτερον ἄλλο πάθοιμι,

οὐδ' εἴ κεν τοῦ πατρὸς ἀποφθιμένοιο πυθοίμην,

ὅς που νῦν Φθίηφι τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβει

χήτεϊ τοιοῦδ' υἷος: ὃ δ' ἀλλοδαπῷ ἐνὶ δήμῳ

εἵνεκα ῥιγεδανῆς Ἑλένης Τρωσὶν πολεμίζω: 325

ἠὲ τὸν ὃς Σκύρῳ μοι ἔνι τρέφεται φίλος υἱός,

εἴ που ἔτι ζώει γε Νεοπτόλεμος θεοειδής.

πρὶν μὲν γάρ μοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει

οἶον ἐμὲ φθίσεσθαι ἀπ' Ἄργεος ἱπποβότοιο

αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ, σὲ δέ τε Φθίην δὲ νέεσθαι, 330

ὡς ἄν μοι τὸν παῖδα θοῇ ἐνὶ νηὶ̈ μελαίνῃ

Σκυρόθεν ἐξαγάγοις καί οἱ δείξειας ἕκαστα

κτῆσιν ἐμὴν δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.

ἤδη γὰρ Πηλῆά γ' ὀί̈ομαι ἢ κατὰ πάμπαν

τεθνάμεν, ἤ που τυτθὸν ἔτι ζώοντ' ἀκάχησθαι 335

γήραί̈ τε στυγερῷ καὶ ἐμὴν ποτιδέγμενον αἰεὶ

λυγρὴν ἀγγελίην, ὅτ' ἀποφθιμένοιο πύθηται.

ὣς ἔφατο κλαίων, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γέροντες,

μνησάμενοι τὰ ἕκαστος ἐνὶ μεγάροισιν ἔλειπον:

μυρομένους δ' ἄρα τούς γε ἰδὼν ἐλέησε Κρονίων, 340

αἶψα δ' Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα:

τέκνον ἐμόν, δὴ πάμπαν ἀποίχεαι ἀνδρὸς ἑῆος.

ἦ νύ τοι οὐκέτι πάγχυ μετὰ φρεσὶ μέμβλετ' Ἀχιλλεύς;

κεῖνος ὅ γε προπάροιθε νεῶν ὀρθοκραιράων

ἧσται ὀδυρόμενος ἕταρον φίλον: οἳ δὲ δὴ ἄλλοι 345

οἴχονται μετὰ δεῖπνον, ὃ δ' ἄκμηνος καὶ ἄπαστος.

ἀλλ' ἴθι οἱ νέκτάρ τε καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν

στάξον ἐνὶ στήθεσσ', ἵνα μή μιν λιμὸς ἵκηται.

ὣς εἰπὼν ὄτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην:

ἣ δ' ἅρπῃ ἐϊκυῖα τανυπτέρυγι λιγυφώνῳ 350

οὐρανοῦ ἐκκατεπᾶλτο δι' αἰθέρος. αὐτὰρ Ἀχαιοὶ

αὐτίκα θωρήσσοντο κατὰ στρατόν: ἣ δ' Ἀχιλῆϊ

νέκταρ ἐνὶ στήθεσσι καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν

στάξ', ἵνα μή μιν λιμὸς ἀτερπὴς γούναθ' ἵκοιτο:

αὐτὴ δὲ πρὸς πατρὸς ἐρισθενέος πυκινὸν δῶ 355

ᾤχετο, τοὶ δ' ἀπάνευθε νεῶν ἐχέοντο θοάων.

ὡς δ' ὅτε ταρφειαὶ νιφάδες Διὸς ἐκποτέονται

ψυχραὶ ὑπὸ ῥιπῆς αἰθρηγενέος Βορέαο,

ὣς τότε ταρφειαὶ κόρυθες λαμπρὸν γανόωσαι

νηῶν ἐκφορέοντο καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι 360

θώρηκές τε κραταιγύαλοι καὶ μείλινα δοῦρα.

αἴγλη δ' οὐρανὸν ἷκε, γέλασσε δὲ πᾶσα περὶ χθὼν

χαλκοῦ ὑπὸ στεροπῆς: ὑπὸ δὲ κτύπος ὄρνυτο ποσσὶν

ἀνδρῶν: ἐν δὲ μέσοισι κορύσσετο δῖος Ἀχιλλεύς.

τοῦ καὶ ὀδόντων μὲν καναχὴ πέλε, τὼ δέ οἱ ὄσσε 365

λαμπέσθην ὡς εἴ τε πυρὸς σέλας, ἐν δέ οἱ ἦτορ

δῦν' ἄχος ἄτλητον: ὃ δ' ἄρα Τρωσὶν μενεαίνων

δύσετο δῶρα θεοῦ, τά οἱ Ἥφαιστος κάμε τεύχων.

κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε

καλὰς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας: 370

δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνεν.

ἀμφὶ δ' ἄρ' ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον

χάλκεον: αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε

εἵλετο, τοῦ δ' ἀπάνευθε σέλας γένετ' ἠύ̈τε μήνης.

ὡς δ' ὅτ' ἂν ἐκ πόντοιο σέλας ναύτῃσι φανήῃ 375

καιομένοιο πυρός, τό τε καίεται ὑψόθ' ὄρεσφι

σταθμῷ ἐν οἰοπόλῳ: τοὺς δ' οὐκ ἐθέλοντας ἄελλαι

πόντον ἐπ' ἰχθυόεντα φίλων ἀπάνευθε φέρουσιν:

ὣς ἀπ' Ἀχιλλῆος σάκεος σέλας αἰθέρ' ἵκανε

καλοῦ δαιδαλέου: περὶ δὲ τρυφάλειαν ἀείρας 380

κρατὶ θέτο βριαρήν: ἣ δ' ἀστὴρ ὣς ἀπέλαμπεν

ἵππουρις τρυφάλεια, περισσείοντο δ' ἔθειραι

χρύσεαι, ἃς Ἥφαιστος ἵει λόφον ἀμφὶ θαμειάς.

πειρήθη δ' ἕο αὐτοῦ ἐν ἔντεσι δῖος Ἀχιλλεύς,

εἰ οἷ ἐφαρμόσσειε καὶ ἐντρέχοι ἀγλαὰ γυῖα: 385

τῷ δ' εὖτε πτερὰ γίγνετ', ἄειρε δὲ ποιμένα λαῶν.

ἐκ δ' ἄρα σύριγγος πατρώϊον ἐσπάσατ' ἔγχος

βριθὺ μέγα στιβαρόν: τὸ μὲν οὐ δύνατ' ἄλλος Ἀχαιῶν

πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεύς:

Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων 390

Πηλίου ἐκ κορυφῆς φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν:

ἵππους δ' Αὐτομέδων τε καὶ Ἄλκιμος ἀμφιέποντες

ζεύγνυον: ἀμφὶ δὲ καλὰ λέπαδν' ἕσαν, ἐν δὲ χαλινοὺς

γαμφηλῇς ἔβαλον, κατὰ δ' ἡνία τεῖναν ὀπίσσω

κολλητὸν ποτὶ δίφρον. ὃ δὲ μάστιγα φαεινὴν 395

χειρὶ λαβὼν ἀραρυῖαν ἐφ' ἵπποιιν ἀνόρουσεν

Αὐτομέδων: ὄπιθεν δὲ κορυσσάμενος βῆ Ἀχιλλεὺς

τεύχεσι παμφαίνων ὥς τ' ἠλέκτωρ Ὑπερίων,

σμερδαλέον δ' ἵπποισιν ἐκέκλετο πατρὸς ἑοῖο:

Ξάνθέ τε καὶ Βαλίε τηλεκλυτὰ τέκνα Ποδάργης 400

ἄλλως δὴ φράζεσθε σαωσέμεν ἡνιοχῆα

ἂψ Δαναῶν ἐς ὅμιλον ἐπεί χ' ἕωμεν πολέμοιο,

μηδ' ὡς Πάτροκλον λίπετ' αὐτόθι τεθνηῶτα.

τὸν δ' ἄρ' ὑπὸ ζυγόφι προσέφη πόδας αἰόλος ἵππος

Ξάνθος, ἄφαρ δ' ἤμυσε καρήατι: πᾶσα δὲ χαίτη 405

ζεύγλης ἐξεριποῦσα παρὰ ζυγὸν οὖδας ἵκανεν:

αὐδήεντα δ' ἔθηκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη:

καὶ λίην σ' ἔτι νῦν γε σαώσομεν ὄβριμ' Ἀχιλλεῦ:

ἀλλά τοι ἐγγύθεν ἦμαρ ὀλέθριον: οὐδέ τοι ἡμεῖς

αἴτιοι, ἀλλὰ θεός τε μέγας καὶ Μοῖρα κραταιή. 410

οὐδὲ γὰρ ἡμετέρῃ βραδυτῆτί τε νωχελίῃ τε

Τρῶες ἀπ' ὤμοιιν Πατρόκλου τεύχε' ἕλοντο:

ἀλλὰ θεῶν ὤριστος, ὃν ἠύ̈κομος τέκε Λητώ,

ἔκταν' ἐνὶ προμάχοισι καὶ Ἕκτορι κῦδος ἔδωκε.

νῶϊ δὲ καί κεν ἅμα πνοιῇ Ζεφύροιο θέοιμεν, 415

ἥν περ ἐλαφροτάτην φάσ' ἔμμεναι: ἀλλὰ σοὶ αὐτῷ

μόρσιμόν ἐστι θεῷ τε καὶ ἀνέρι ἶφι δαμῆναι.

ὣς ἄρα φωνήσαντος Ἐρινύες ἔσχεθον αὐδήν.

τὸν δὲ μέγ' ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς:

Ξάνθε τί μοι θάνατον μαντεύεαι; οὐδέ τί σε χρή. 420

εὖ νυ τὸ οἶδα καὶ αὐτὸς ὅ μοι μόρος ἐνθάδ' ὀλέσθαι

νόσφι φίλου πατρὸς καὶ μητέρος: ἀλλὰ καὶ ἔμπης

οὐ λήξω πρὶν Τρῶας ἅδην ἐλάσαι πολέμοιο.

ἦ ῥα, καὶ ἐν πρώτοις ἰάχων ἔχε μώνυχας ἵππους.